Chương 1: Tầm Long (1)

Ung Châu tuy xa, nhưng từ xưa đã là nơi hổ nằm rồng ẩn. Theo Thang Sử - Ung Châu Chí ghi chép, Ung Châu "núi kỳ sông dữ, nhiều kỳ nhân dị sĩ." Còn dã sử thì nói: "Núi nghèo sông ác sinh ra dân gian tinh quái." Ung Châu, Phùng Viễn Quận, Nghiệp Huyện. Nghiệp Huyện tựa lưng vào Mân Sơn, trước mặt là Thông Hà, những dãy núi hiểm trở chia cắt huyện nhỏ này. Núi tuy không cao, nhưng vô cùng hiểm trở, có những thôn làng cách nhau chỉ vài chục dặm, nhưng vì ngăn cách bởi núi, dân làng cả đời khó lòng qua lại. Trên con đường núi quanh co xuất hiện hai bóng người, một là thư sinh trẻ tuổi, một là tiểu đồng, trông khoảng mười hai, mười ba tuổi. Thư sinh mặc áo văn nhân tuy sạch sẽ, nhưng đã phai màu vì giặt nhiều, chỗ khuất còn lén lút đắp một miếng vá. Tuy trông có vẻ nghèo khó, nhưng hắn sinh ra văn nhã, da trắng nõn, lưng thẳng, toát lên khí chất kiêu hãnh của kẻ đọc sách. Hai thầy trò đi bộ như dạo chơi, thư sinh thỉnh thoảng dừng lại ngắm nhìn xung quanh, tựa hồ đang thưởng ngoạn phong cảnh. Nhưng bước chân của họ tuy chậm mà nhanh, chỉ trong chốc lát đã từ lưng chừng núi lên đến đỉnh, vượt qua mấy dặm đường núi vốn phải mất nửa canh giờ. Đứng trên đỉnh núi, tự nhiên có thể bao quát cảnh vật trong vòng mấy chục dặm. Thư sinh nhìn quanh thế núi trùng điệp, rồi lại nhìn xuống thung lũng nhỏ dưới chân núi, cảm khái nói: "Nếu không tự mình đến đây, làm sao biết nơi này đã tụ hội phong vân? Ta vốn chuẩn bị mười năm tầm long, không ngờ năm đầu tiên đã có thu hoạch." Tiểu đồng cũng nhìn xung quanh địa thế núi non, nghi hoặc hỏi: "Nơi này hẻo lánh, núi trọc sông cạn, có được chút khí vận nhỏ đã là may, làm sao có thể có chân long?" Thư sinh chỉ về phía thung lũng nhỏ phía trước, nói: "Đó chính là long trì. Nếu không tận mắt chứng kiến, ta cũng khó lòng tin nổi." "Long trì nhỏ như vậy, chân long lớn được bao nhiêu?" Thư sinh thản nhiên đáp: "Người khác tầm long, phần nhiều là để tòng long, tham công phù long; cao nhân thì điểm long, hóa long. Ta thì khác, con long này ta chỉ dùng tạm, dùng xong liền vứt, lớn nhỏ không quan trọng." Thư sinh chỉ về phía thị trấn nhỏ trong thung lũng, nói: "Bây giờ chỉ là phong vân mới tụ, còn lâu mới đến lúc thiên cơ nảy mầm, nên long khí ắt phải ẩn sâu, muốn tìm ra còn phải tốn chút công sức. Chúng ta hãy đến thị trấn kia xem sao." Thư sinh bước một bước, đột nhiên đã đến cách đó mấy trượng, chỉ trong chốc lát đã xuống núi, bước lên con đường dẫn đến thị trấn. Cách thị trấn chưa đầy hai dặm, có một tòa đại trạch, bốn phía bao quanh bởi tường đá xanh, cao hơn một trượng, góc tường còn xây một tòa lầu cao, trên đó có gia đinh cầm gậy đứng canh. Thư sinh và tiểu đồng đi ngang qua cổng đại trạch, thấy một người mặc trang phục quản gia đang dẫn mấy tên gia đinh phát tiền thưởng cho người qua đường. Quản gia thấy thư sinh, mắt sáng lên, thi lễ hỏi: "Tiên sinh từ đâu đến? Xin hỏi xưng hô thế nào?" Thư sinh đáp lễ: "Tại hạ Trương Sinh, hiện đang du lịch thiên hạ, muốn làm chút học vấn, vừa hay đi ngang qua quý trạch. Quý trạch có việc gì vui sao?" Quản gia liền nói: "Lão gia của tiểu nhân họ Vệ, cả huyện này ai chẳng biết danh hiệu Vệ Hữu Tài, đại thiện nhân? Hôm nay tứ phu nhân lâm bồn, lão gia sai tiểu nhân phát chút tiền thưởng cho người qua đường, để lấy chút may mắn. Tiên sinh đến đúng lúc, người đâu!" Bên cạnh, gia đinh bưng lên một mâm tiền đồng, quản gia liền đẩy tên gia đinh đó ra, nói: "Không thấy tiên sinh là người đọc sách sao?" Quản gia vẫy tay gọi một gia đinh khác, bưng lên một chiếc khay sơn, trên đó đặt bút mực và một túi tiền. Quản gia cầm túi tiền đưa lên, Trương Sinh cầm lên cân nhắc, trong túi tiền kia đựng toàn bạc lẻ, ước chừng một lạng. "Đây là sao?" Trương Sinh không nhận túi tiền. Hắn vừa nhìn rõ, quản gia phát tiền thưởng cho người khác chỉ là vài đồng tiền. Quản gia liền nói: "Lão gia của tiểu nhân rất kính trọng người đọc sách. Tiên sinh nhìn đã biết là người có đại tài, lễ tạ tự nhiên khác biệt. Xin tiên sinh đặt tên cho đứa bé, một tên nam, một tên nữ." Quản gia này gầy gò, trông có vẻ gian xảo, nhưng nói năng lại văn vẻ, trong bụng dường như có chút chữ nghĩa. Trương Sinh nhìn về phía đại trạch, trong đôi mắt lóe lên một tia thanh quang, rồi cầm bút viết lên giấy một chữ 'Uyên', nói: "Đây là lấy ý 'hữu long tại uyên'. Tiểu công tử phúc duyên thâm hậu, xứng đáng với chữ này." Quản gia Vệ Trạch nhìn chữ 'Uyên' bay bổng như rồng múa, chỉ thấy đẹp, nhưng không biết đẹp ở đâu. Hắn nhìn qua nhìn lại, cũng không thấy được môn đạo. Lúc này Trương Sinh đã đặt bút xuống, rồi dẫn tiểu đồng rời đi. Quản gia Vệ Trạch vội gọi: "Tiên sinh dừng bước, còn thiếu tên nữ!" Trương Sinh không quay đầu, chỉ nói: "Vệ lão gia hành thiện tích đức, ắt là công tử." Quản gia Vệ Trạch còn định nói gì, nhưng những người xin tiền thưởng xung quanh đã không kiên nhẫn nữa, đều xúm lại. Quản gia Vệ Trạch nhìn bóng lưng Trương Sinh, trong lòng không hiểu sao không dám lải nhải thêm, liền bảo gia đinh đối phó với đám người xin tiền, còn mình cẩn thận bưng bức chữ kia vào đại trạch.