Chương 22: Văn Thử

Đạo khảo mỗi hai mươi người một lượt, đợi đến khi hơn ba trăm thí sinh hoàn thành cũng đã là lúc chiều tối. Theo quy chế kỳ thi lần này, văn khảo sẽ được tiến hành vào ngày thứ hai. Đêm đó không có gì đáng kể, sáng hôm sau, Vệ Uyên được dẫn vào một đại điện rực rỡ ánh đèn. Trong điện đã bày sẵn bàn ghế cùng văn phòng tứ bảo, giống như đạo khảo, vừa bước vào, Vệ Uyên đã thấy một chiếc bàn có số hiệu của mình lấp lánh. Vệ Uyên bước đến ngồi xuống, lập tức cảm nhận xung quanh như dựng lên một bức tường vô hình, cách ly mọi âm thanh và ồn ào. Hắn cũng không nghe được tiếng người khác, cảnh vật xung quanh trở nên mờ ảo, dù là bàn bên cạnh cũng không thể nhìn rõ chữ trên giấy. Trên bàn chỉ đơn giản đặt một tờ giấy trắng, bên phải là giá bút với một cây bút lông mảnh. Chính giữa bàn là nghiên mực và một bát nước trong. Sau đó, giọng nói thanh thoát của đạo trưởng vang lên bên tai Vệ Uyên, giải thích ngắn gọn cách sử dụng các dụng cụ. Điều thần dị chính là bát nước kia, nếu viết sai, chỉ cần nhúng bút vào nước là có thể xóa đi, rồi viết lại. Sau khi giải thích xong, giọng đạo trưởng trở nên uy nghiêm: "Văn khảo, bắt đầu!" Theo lời đạo trưởng, trên tờ giấy trắng trước mặt Vệ Uyên tự động hiện lên những dòng chữ nhỏ li ti. Vệ Uyên vốn đã cầm bút, nhưng khi thấy đề thi lại giật mình, tờ giấy gần như không có chỗ trống, lấy đâu ra khoảng trống để viết đáp án? Vệ Uyên lấy lại bình tĩnh, chăm chú đọc đề. Câu hỏi đầu tiên là: "Năm Cảnh Tuyên thứ mười ba, () chặn xe giá Huệ Đế, dâng 《Bình Liêu Bát Sách》. A: Trọng Hành B: Đinh Thúc C: Công Thâu Lộ Viễn D: Nhàn Cư đạo trưởng." Kiểu hỏi như vậy, Vệ Uyên chưa từng gặp, Trương Sinh cũng chưa từng dạy. May mắn là câu hỏi không khó, sự kiện này trong Thang Sử cũng là đại sự, Vệ Uyên căn bản vững chắc, lục lại trí nhớ, liền cầm bút đánh dấu vào chữ Đinh. Tiếp theo là câu thứ hai: "Năm Minh Đức thứ ba mươi lăm, () dẫn tám nghìn một trăm quân, đại phá dân núi ở Kế, chém hai trăm bảy mươi ba người. A: Mậu Công B: Từ Sở C: Tuệ Hải đại sư D: Hanikz." Câu này cũng không làm khó được Vệ Uyên, người thuộc lòng Thang Sử, liếc qua đã thấy chữ Từ Sở, liền đánh dấu vào chữ Ất. Trả lời xong, tim đập thình thịch của Vệ Uyên mới dần lắng xuống. Dù kiểu đề lạ, nhưng độ khó không cao, nếu toàn là câu như vậy, văn khảo này coi như tặng điểm. Tuy nhiên, trong lòng Vệ Uyên chợt nảy ra một ý nghĩ kỳ quặc: Nếu câu này không hỏi Từ Sở, mà là năm Minh Đức ba mươi tư, ba mươi lăm hay ba mươi sáu, hoặc thậm chí hỏi số quân tám nghìn một hay tám nghìn hai, thậm chí hỏi chém hai trăm bảy mươi ba hay bảy mươi bốn... Vệ Uyên chợt rùng mình, vội vã xua đuổi ý nghĩ kinh khủng đó, rồi tự cười thầm, nghĩ rằng ai lại ngu ngốc đến mức ra đề ngớ ngẩn như vậy? Vệ Uyên dần lấy lại bình tĩnh, trả lời trôi chảy. Những câu sau cũng không xuất hiện nội dung khiến hắn sợ hãi. Một trang giấy trả lời xong, Vệ Uyên để sang một bên, trên bàn tự động xuất hiện tờ giấy trắng mới, hiện lên đề thi mới. Chẳng mấy chốc, Vệ Uyên gặp phải một kiểu đề chưa từng thấy: "Năm Tuyên Vũ thứ hai mươi mốt, Thang Thái Tông phá Bắc Liêu tại (), thu bảy nghìn dặm đất, lập () châu." Lần này không có các lựa chọn A B C D, phải tự điền. Trận chiến này là trận định quốc của Đại Thang, Thái Tông liên tục chiến đấu bảy tháng, cuối cùng đánh bại Bắc Liêu tại Võ Dương, chém hai trong ba vị quốc sư của Bắc Liêu, lập Yến Châu bảy quận. Dĩ nhiên, Yến Châu hiện tại là hai mươi hai quận, đó là chuyện sau này. Sự kiện lớn như vậy, cũng không làm khó được Vệ Uyên. Vệ Uyên cầm bút viết, từng chữ đều cứng cáp, mạnh mẽ. Hắn phát hiện cây bút trong tay cũng rất thần kỳ, nét chữ có thể cực nhỏ, dù chữ chỉ bằng hạt gạo cũng không sao. Bút hắn dùng hồi nhỏ thì không được như vậy, chữ to bằng hạt đậu đã dễ bị nhòe. Vệ Uyên hăng hái viết, đống giấy thi bên bàn càng lúc càng cao. Sau khi liên tục trả lời hơn chục trang giấy, trên tờ giấy trắng mới chỉ hiện lên một dòng chữ, phần còn lại để trống: "Luận Từ Giai dâng Minh Tông 《Nạp Hiền Thư》." Sách luận! Vệ Uyên lập tức phấn chấn, cuối cùng cũng gặp cái quen thuộc. Từ Giai là danh tướng đầu thời Đại Thang, dâng Nạp Hiền Thư lên Thang Minh Tông vừa lên ngôi, đề nghị mở rộng kênh thu nạp hiền tài, từ đó tạo nên thịnh thế trăm năm sau. Câu này thực chất là hỏi về chính sách dùng người, chủ trương dùng người đức hay dùng người tài. Vệ Uyên suy nghĩ chốc lát, bút phóng như rồng, viết lia lịa. Khi Trương Sinh dạy, không chỉ yêu cầu Vệ Uyên thuộc lòng Nạp Hiền Thư, mà còn từng điều giải thích cặn kẽ, kết hợp sự thật lịch sử kể về ảnh hưởng thực tế của mỗi điều, cuối cùng bắt Vệ Uyên suy nghĩ xem nếu áp dụng sách lược này vào các thời đại khác, ảnh hưởng sẽ thay đổi thế nào, phải trả lời hết mới thôi. Loại đề này không có đáp án cố định, theo lời Trương Sinh dạy, cần kết hợp tình thế đương thời mới đạt yêu cầu. Bất kỳ câu trả lời nào tách rời thời cuộc đều là nói suông. Chỉ trong chốc lát, Vệ Uyên đã viết đầy trang giấy, để sang một bên, rồi xem câu tiếp theo: "Năm Tuyên Quảng thứ mười, ba quận Tây Tấn động đất, tháng ba dân đói nổi dậy, tháng năm dân núi phương Nam xâm lấn. Tướng quân Phạm Viễn dẫn năm vạn quân rời kinh, nên tiến về Tây hay Nam?" Câu này hỏi về việc nên dẹp loạn trước hay chống ngoại xâm trước, thực chất cũng không có kết luận. Trong sử thực, Phạm Viễn tiến về Tây trấn áp dân đói, chém đầu hàng chục vạn nhưng loạn lạc vẫn không dứt, dân núi nhân cơ hội xâm lấn, áp sát kinh thành, cuối cùng buộc Tây Tấn ký hòa ước dưới thành. Tây Tấn từ đó suy yếu, từ một trong ba chư hầu lớn trở thành nước đứng chót trong chín nước. Câu này khá khó. Vệ Uyên trầm ngâm một lát, tìm vài ví dụ thực tế trong sử sách làm tham khảo, bắt đầu luận bàn được mất. Muốn trả lời tốt, ngoài lấy sử làm gương, còn phải hiểu rõ địa lý, đặc điểm quân thần Tây Tấn đương thời, cùng động thái các nước xung quanh, điều này vượt xa khả năng của Vệ Uyên. Không phải đại gia sử học, cũng khó trả lời tốt câu này. Từng tờ giấy trắng dần đầy chữ, rồi để sang một bên, không biết chừng đã gần hai canh giờ trôi qua, Vệ Uyên vẫn không cảm thấy mệt mỏi. Chiếc ghế hắn ngồi liên tục tỏa ra hơi mát, giúp hắn luôn tỉnh táo, tinh thần minh mẫn. Khi Vệ Uyên viết xong một tờ giấy nữa, để sang bên, trên bàn không còn tờ giấy trắng mới xuất hiện. Vệ Uyên thở phào nhẹ nhõm, đặt bút lại giá, cầm đống giấy thi đã hoàn thành xem lại một lượt. Suốt kỳ thi, Vệ Uyên không gặp câu nào không trả lời được, trong sách luận có vài câu không có kết luận, Vệ Uyên nhớ kỹ phải tự viện chứng, trả lời cũng khá hài lòng. Chỉ xét riêng sách luận, đề Trương Sinh từng ra cho Vệ Uyên còn khó hơn kỳ thi này nhiều. Một tiếng chuông vang lên, văn khảo kết thúc. Các thí sinh để lại giấy thi trên bàn, lần lượt rời đại điện, về liêu xá nghỉ ngơi. Rời khỏi đại điện, Vệ Uyên lập tức cảm thấy mệt mỏi tràn về. Suốt ba canh giờ văn khảo, dù có ghế bảo hỗ trợ, Vệ Uyên cũng đã kiệt sức. Các thí sinh khác cũng không còn tâm trạng nói chuyện, vội vã về phòng nghỉ ngơi. Sáng mai sẽ là võ khảo, cần dưỡng sức cho đủ.